Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018

 Γράφει η Τζένη Τσουπαροπούλου

Λίγο πριν το θάνατό του στις 3 Ιουνίου 1963, εξόριστος στη Μόσχα, ο ποιητής Ναζίμ Χικμέτ έγραψε το πρώτο και τελευταίο μυθιστόρημα της ζωής του, που στην ελληνική έκδοση βγήκε με αυτόν τον τίτλο: «Είναι όμορφη η ζωή, αδελφέ μου!»
Η βασανισμένη ζωή του Χικμέτ μια περιπέτεια, ένας συνεχής αγώνας, παρόλα αυτά δεν έχασε ποτέ την αισιοδοξία του, αντιθέτως την χάριζε απλόχερα παντού.

Πέντε λέξεις: ζωή, αγάπη, ειρήνη, ελπίδα, τραγούδι.

Ο ρομαντικός λυρισμός του Ναζίμ Χικμέτ δεν κρύβει νοήματα που πρέπει να ανακαλύψεις ανάμεσα στις γραμμές, αλλά χαρίζει λέξεις απλές, δυνατές, που φωνάζουν την βαρύτητά του νοήματός τους μέσα από την καθαρότητα της αλήθειας τους.

Για τη ζωή
Ἡ ζωὴ δὲν εἶναι παῖξε-γέλασε
Πρέπει νὰ τήνε πάρεις σοβαρά,
Ὅπως, νὰ ποῦμε, κάνει ὁ σκίουρος,
Δίχως ἀπ᾿ ὄξω ἢ ἀπὸ πέρα νὰ προσμένεις τίποτα.
Δὲ θά ῾χεις ἄλλο πάρεξ μονάχα νὰ ζεῖς.
Τὶς πιὸ ὄμορφες μέρες μας δὲν τὶς ζήσαμε ἀκόμα
Κι ἂχ ὅ,τι πιὸ ὄμορφο θά ῾θελα νὰ σοῦ πῶ
Δὲ στό ῾πα ἀκόμα.

Έτσι περιγράφει τη ζωή του, σε ένα αυτοβιογραφικό ποίημα που έγραψε το 1962 στο Ανατολικό Βερολίνο:
Γεννήθηκα στα 1902, δεν ξαναγύρισα στη γενέτειρά μου
δε θα ’θελα να ξαναγυρίσω.
Τριών χρονών, εγγονός του Πασά, βρισκόμουν στη Δαμασκό,
στα δεκαεννιά μου φοιτητής στη Μόσχα,
στα σαράντα εννιά πάλι στη Μόσχα
κι από τα δεκατέσσερά μου γράφω στίχους.
Άλλος ξέρει τα χόρτα ένα προς ένα,
άλλος ξέρει τα είδη όλων των ψαριών,
εγώ έμαθα κάθε είδος χωρισμού.
Άλλος γνωρίζει απ’ έξω όλα τα ονόματα των άστρων,
Εγώ έμαθα όλα τα ονόματα των πόθων
κι όχι μόνο τα ονόματα.

Για την αγάπη
Ο Χικμέτ είναι ερωτευμένος με τη ζωή, με τον άνθρωπο, με τους πόθους, με τον έρωτα, με τον αγώνα και με τα τραγούδια των ανθρώπων. Για αυτόν, δεν νοείται όραμα χωρίς αγάπη. «Είμαι η αγάπη από την κορυφή ως τα νύχια!», λέει.
Και όπως ο Κερέμ:

Να αγαπάμε κάθε μέρα λίγο περισσότερο,
Κάθε μέρα λίγο καλύτερα…

Για την ειρήνη
Το κορίτσι της Χιροσίμα
Εδώ και δέκα χρόνια εδώ καθόμουνα
στη Χιροσίμα ο θάνατος με βρήκε
κι είμαι παιδί τα εφτά δεν τα καλόκλεισα
μα τα νεκρά παιδιά δεν μεγαλώνουν.
(…)
Ω μη θαρείτε πως ζητάω για μένα τίποτα
Κανείς εμένα δεν μπορεί να με γλυκάνει
γιατί το παιδί που σαν εφημερίδα κάηκε
δεν μπορεί πια τις καραμέλες σας να φάει
Εγώ είμαι που χτυπώ την πόρτα σας, ακούστε με
φιλέψτε με μονάχα την υπογραφή σας
έτσι που τα παιδάκια πια να μην σκοτώνονται
και να μπορούν να τρων τις καραμέλες.

Για την ελπίδα
«Μα εμένα η ελπίδα πια δε μου φτάνει,
εγώ δε θέλω να ακούω πια τραγούδια,
θέλω να τραγουδήσω…»

Για το τραγούδι
Τα τραγούδια των ανθρώπων
είναι πιο όμορφα από τους ίδιους
πιο βαριά από ελπίδα
πιο λυπημένα
πιο διαρκή.
Πιότερο απ’ τους ανθρώπους
τα τραγούδια τους αγάπησα.
Χωρίς ανθρώπους μπόρεσα να ζήσω,
όμως ποτέ χωρίς τραγούδια
μου ‘τυχε ν’ απιστήσω κάποτε
στην πολυαγαπημένη μου,
όμως ποτέ μου στο τραγούδι
που τραγούδησα για αυτήν
ούτε ποτέ και τα τραγούδια
μ’ απατήσανε.
Όποια κι αν είναι η γλώσσα τους
πάντοτε τα τραγούδια τα κατάλαβα.
Σ’αυτόν τον κόσμο τίποτα
απ’ όσα μπόρεσα να πιω
και να γευτώ
απ’ όσες χώρες γνώρισα
απ’ όσα μπόρεσα να αγγίξω
και να νιώσω
τίποτα, τίποτα
δε μ’ έκανε έτσι ευτυχισμένον
όσο τα τραγούδια…

Δεν βρίσκεται θαμμένος σε ένα κοιμητήρι χωριού στην Ανατολία με ένα Πλατάνι πάνω από το κεφάλι του όπως εκείνος ήθελε, αλλά εξόριστος στη Μόσχα. Κατάφερε όμως να πιστεύουμε βαθιά ακόμα ότι τα πιο όμορφα τραγούδια στη ζωή δεν τα έχουμε ακόμα τραγουδήσει, γιατί:

H ζωή είναι όμορφη!

Στην Piazza Verdi «Περπάτησε προς το Δίκαιο και το Αληθινό, πάλεψε για το Δίκαιο και το Αληθινό, κατάκτησε το Δίκαιο και το Αληθινό. Ναζίμ Χικμέτ»

 

Του Νίκου Σερβετά*

Είναι γνωστό ότι την ιστορία τη γράφουν οι νικητές. Γράφουν και οι ηττημένοι κομμάτια της ιστορίας, συνήθως για να εξοραΐσουν τα λάθη τους και τα αίτια τα ήττας, για να δώσουν ύφος ηρωικό, σε κάτι που μπορεί και να μην είναι τόσο ηρωικό.

Απτό παράδειγμα μιάς τέτοιας τραγικής πράξης, την οποία στην Ελλάδα έχουμε εισπράξει ως ηρωική είναι το τραγούδι «Το γελαστό παιδί» που μας έκανε γνωστό με τη μουσική του ο Μίκης Θεοδωράκης και οι περισσότεροι έχουμε ακούσει από τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη. Είναι πολύ ενδιαφέρον να ψάξει κάποιος να δει τις λεπτομέρειες από την πραγματική ιστορία αυτόύ του τραγουδιού και την εκδοχή με την οποία το μάθαμε στην Ελλάδα.

Εν συντομία: Οι στίχοι του αποτελούν μέρος του θεατρικού έργου «Ένας Όμηρος» του Μπρένταν Μπίαν ο οποίος το έγραψε στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και αναφέρεται στον Μάικλ Κόλινς. Την ηγετική μορφή του αγώνα των Ιρλανδών για την ανεξαρτησία τους από την Αγγλία και του εμφυλίου που συντάραξε τη χώρα του τη διετία 1921-1922. Μόνο που τον Κόλινς δεν τον σκότωσαν ούτε «οι εχθροί μας» ούτε «οι φαςίστες». Σκοτώσαν «οι δικοί μας το γελαστό παιδί» μπορεί να γίνει καθώς αυτό που γράφει ο Μπίαν είναι ακόμα πιο σκληρό: «…That an Irish son with a rebel gun shot down my Laughing Boy…»

Άλλωστε με αυτή την ερμηνία του πρωτότυπου έχουν νόημα και οι στίχοι που ακολουθούν: «… μον’ να ‘ταν σκοτωμένο στου αρχηγού το πλάι/ και μόνο από βόλι Εγγλέζου να είχε πάει/ και από απεργία πείνας μέσα στη φυλακή/ θα ‘ταν τιμή μου που ‘χασα, το γελαστό παιδί…». Είναι τιμή για τους Ιρλανδούς αγωνιστές να πεθαίνουν από βόλι Εγγλέζου και από απεργία πείνας. Και είναι ντροπή να σκοτώνεται ο αγωνιστής «… από όπλο αντάρτη που κρατάει ένα παιδί της Ιρλανδίας». Ο Κόλινς είχε αναδειχθεί σε ηγετική μορφή του απελευθερωτικού αγώνα των Ιρλανδών, και πίστευε ότι ο αγώνας αυτός έπρεπε να διεξαχθεί με ειρηνικά μέσα και σταδιακά βήματα.Η σφαίρα τον βρήκε ακριβώς γι’ αυτό που πίστευε.

Σήμερα στον δικό μας κόσμο, οι σφαίρες, ευτυχώς, δεν βγαίνουν από όπλα. Βγαίνουν όμως, κατά ριπάς, από στόματα και δημοσιεύματα «δικών μας». Αυτών που στη μάχη του «όλα ή τίποτα», θέλουν να φέρουν την ιστορία στα μέτρα τους, που αλλάζουν μικρές αλλά ουσιαστικές λεπτομέρειες για να εμφανίζονται αύριο σαν ήρωες.

*Ο Νίκος Σερβετάς είναι δημοσιογράφος στην εφημερίδα Documento. Το κείμενό του αυτό δημοσιεύτηκε πριν από μερικές ημέρες στην περιοδική έκδοση «Πόλις» που κυκλοφορεί ως Free Press στον Βύρωνα.

Του Χρήστου Τσατσαρώνη

Είναι ταπεινωτικό για έναν ηγέτη να είναι ανιστόρητος; Είναι προσβολή για το ίδιο του το κόμμα η άγνοιά του επί ιστορικών γεγονότων, που καθόρισαν την πορεία της χώρας; Είναι όνειδος για τους χιλιάδες οπαδούς-ψηφοφόρους, να τοποθετείται δημόσια ο αρχηγός τους, για μία κορυφαία και ειδεχθή στα χρονικά δολοφονία ειρηνιστή-γιατρού-πολιτικού, αθωώνοντας ουσιαστικά το παρακράτος των φασιστοειδών; Και τότε ποιού πολιτικού εύρους πρόκληση προς τους δημοκρατικά σκεπτόμενους πολίτες αποτελεί η... διαπαιδαγώγηση Μητσοτάκη, προς τους 17άρηδες, ότι δεν είναι... υποχρεωμένοι να ξέρουν την ιστορία τους;

Ακούγοντας και εν συνεχεία διαβάζοντας τις δηλώσεις του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκου Μητσοτάκη, που αποκάλυπτε και την άγνοιά του (επιτηδευμένη, λένε κάποιοι, προσωπικά, δεν ξέρω τι από τα δύο ισχύει περισσότερο, αλλά μικρή σημασία έχει, επί της ουσίας) για ιστορικής σημασίας γεγονότα και περιστατικά που σημάδεψαν την Ελλάδα, πριν μερικές δεκαετίες, μου γεννήθηκαν ορισμένα, εύλογα νομίζω, ερωτήματα:

*** Γιατί, για παράδειγμα, να θυμόμαστε τι έγινε το 1821, την 25η Μαρτίου - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

*** Γιατί, για παράδειγμα, να θυμόμαστε τι έγινε την 28η Οκτωβρίου - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

*** Γιατί, για παράδειγμα, να θυμόμαστε τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

*** Γιατί, για παράδειγνα, να έρχονται ηγέτες όπως ο Ομπάμα ή ο Μακρόν και να μιλάνε εκστασιασμένοι από την Πνύκα της αρχαίας Αθήνας, υμνώντας την Ελλάδα και τη Δημοκρατία, που φύτρωσε, γεννήθηκε και θέριεψε σε αυτόν τον τόπο, προκαλώτας τον θαυμασμό και τον σεβασμό όλου του κόσμου; - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

*** Γιατί, για παράδειγμα, να θυμόσαστε την 17η Νοέμβρη - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

*** Και γιατί να θυμόμαστε, άραγε (για να το επεκτείνω ελάχιστα εκτός χώρας, μιά και διανύουμε αυτόν μήνα) τον γαλλικό Μάη του '68; - Οι 17αρηδες έχουν κάποιο σοβαρό λόγο να ξέρουν;

Θα μπορούσα να απαριθμήσω πολλά ακόμα γεγονότα, που διαμόρφωσαν την κουλτούρα και τις δημοκρατικές αξίες αυτού του τόπου, επί δεκάδες και εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια και υμνήθηκαν από έλληνες και ξένους, ενώ και σήμερα συρρέουν σε Ακρόπολη και Πνύκα χιλιάδες επισκέπτες από όλο τον κόσμο και υποκλίνονται με ευλάβεια, στον τόπο που γέννησε τη Δημοκρατία και πάλεψε και παλεύει γι' αυτήν και σήμερα, υπό άλλες τελείως διαφορετικές συνθήκες.

Είναι λυπηρό και συνάμα εξοργιστικό και καθόλου ''αστείο'', ο αρχηγός ενός μεγάλου κόμματος, που θέλει να λέγεται και να είναι δημοκρατικό, να επιθυμεί ουσιαστικά την άγνοια των νέων ηλικιών και να την θεωρεί απολύτως φυσιολογική - ποιό λόγο έχει, λέει, να γνωρίζει την ιστορία του;!

Δεν είναι μόνον επικίνδυνη αυτή καθ' αυτή η δήλωση ''αθώωσης-παρότρυνσης προς τους νέους για την άγνοια της ιστορίας μας'', αλλά και ευθεία παραχάραξη της αλήθειας και των δημοκρατικών αγώνων, φωτισμένων ανθρώπων, που με τη ζωή τους έδωσαν το πραγματικό νόημα των δημοκρατικών κατακτήσεων.

Αυτών των δημοκρατικών και με αίμα ποτισμένων κατακτήσεων, που δεν γνώρισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είτε γιατί ήταν αγέννητος είτε ως «πολιτικός κρατούμενος έξι μηνών από τη χούντα» είτε γιατί ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε - γιατί, άλλωστε - να μάθει τα στοιχειώδη γεγονότα και τους πρωταγωνιστές τους, που σημάδεψαν την ιστορία αυτού του τόπου. Σημασία έχει, για τον ίδιο και πολλούς γύρω του, να πάρει η παράταξή του την εξουσία, τη ρεβάνς, με κάθε τίμημα και η άγνοια και η παραχάραξη της ιστορίας και η προτροπή στην άγνοια και των χιλιάδων των νέων της Ελλάδας, ας πάνε στον αγύριστο - ποιός θα τα θυμάται αυτά σε 10 χρόνια, όπως έλεγε και ο πατέρας του...

Με τέτοιους ηγέτες άλλωστε, τι τη θέλουμε την ιστορία μας...φαντάζομαι συμφωνούν και οι χιλιάδες νέοι και 17αρηδες, έτσι δεν είναι;

 

 

 

 

 

 

Του ΣΩΤΗΡΗ ΚΑΨΩΧΑ

Το μοντέλο διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη στηρίζεται στις αρχές του νεοφιλελευθερισμού –ούτε καν στα πρότυπα της φιλελεύθερης κοινωνικής δεξιάς- που θέλει την απόλυτη κυριαρχία των αγορών και των επιχειρήσεων, τη μείωση του κράτους, τη διάλυση των ασφαλιστικών και εργασιακών κανόνων και την εξαφάνιση του κοινωνικού κράτους.

Ο ίδιος ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας φροντίζει καθημερινά να κάνει γνωστές τις προθέσεις του για το πώς θέλει να κυβερνήσει τη χώρα, εάν και εφόσον, εξασφαλίσει τη συγκατάθεση των πολιτών. Σε  όλες τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του ξεδιπλώνει το σχέδιο που έχει στο μυαλό του, χωρίς να κρύβει την ταυτότητα και την προσήλωση του στην ιδεολογική σχολή του Σικάγο που βρήκε την απόλυτη εφαρμογή της στη Βρετανία της Θάτσερ και τις ΗΠΑ του Ρέηγκαν. Βεβαίως σε μικρότερη κλίμακα εφαρμόστηκε  -για την ακρίβεια επιβλήθηκε- και στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, με ολέθρια αποτελέσματα για τις οικονομίες και τους πολίτες αυτών των χωρών.

Αφού πριν λίγο καιρό μας αποκάλυψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ότι «θα γκρεμίσει το κομματικό κράτος και θα χτίσει ένα νέο κράτος» έσπευσε να διευκρινίσει ότι στο νέο οικοδόμημα που επαγγέλλεται πέντε θα φεύγουν από το δημόσιο και ένας θα έρχεται. Αμέσως μετά διαπίστωσε ότι οι γιατροί πλεονάζουν στα δημόσια νοσοκομεία και γι΄αυτό πρέπει να λιγοστέψουν.

Δεν είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν γνωρίζει την κατάσταση των δημόσιων νοσοκομείων ή δεν ξέρει αριθμητική τι σημαίνει το 5 προς 1 στο δημόσιο. Απλά φρόντισε να καταστήσει σαφές ότι χρειάζεται η σύμπραξη –όπως το είπε- των ιδιωτών με το δημόσιο ή με καθαρά λόγια ότι πρέπει να περάσουν δημόσιες δραστηριότητες στα αδηφάγα στόματα των ιδιωτών.

Το κορυφαίο ωστόσο έχει να κάνει με το πώς αντιλαμβάνεται τη γενικότερη σχέση των εργαζομένων με το χώρο εργασίας τους. «Το κλασσικό δυτικό ωράριο 9 με 5 στην ίδια δουλειά, να παίρνει κανείς σύνταξη από την ίδια δουλειά, από αυτή που ξεκίνησε, είναι μάλλον ξεπερασμένο». Τι καλύτερος τρόπος να πλέξει το εγκώμιο των ελαστικών μορφών απασχόλησης και την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων; Δηλαδή μιας εργασιακής και κοινωνικής ζούγκλας, όπου το κυρίαρχο στοιχείο θα είναι η ανασφάλεια των εργαζομένων, η αβεβαιότητα στις αποδοχές τους και ο αναγκαστική υποδούλωσή τους στις διαθέσεις των εργοδοτών –ιδιωτών. Οι οποίοι –ιδιώτες- βεβαίως τη μόνη υποχρέωση που θα έχουν είναι να κινούνται με αποκλειστικό κριτήριο την αποκόμιση κερδών.

Δεν πάει πολύς καιρός, που ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στη Θεσσαλονίκη, ανέπτυξε με απόλυτη ακρίβεια τη βιοθεωρία του. «Δεν τρέφω αυταπάτες –είπε- ότι μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση και όσοι το επεχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά τη Δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα».

Μεμιάς ο Κυριάκος Μητσοτάκης, διέγραψε τα μηνύματα της Γαλλικής επανάστασης και του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και έσβησε από το χάρτη το Ζαν Ζακ Ρουσώ, τον Τζον Λοκ, τον Τόμας Χομπς, όλων αυτών των διανοητών-φιλοσόφων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της κοινωνικής σχέσης μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως σύγχρονος ανθρωπιστής- κοινωνιολόγος –πολιτικός, καλεί τους Έλληνες να τον ψηφίσουν για να εφαρμόσει την εξελιγμένη νεοφιλελεύθερη οικονομία, η οποία στηρίζεται στη βασική αρχή: «Αμολάω στο κοτέτσι κότες και αλεπούδες και εύχομαι να νικήσει ο καλύτερος». Ακόμη και το Μίλτον Φρίντμαν έχει ξεπεράσει.      

 

Του Χρίστου Τσατσαρώνη

Επετειακή ημέρα, σημαδιακή, για κάθε άνθρωπο, η 1η Μάη, έχει αφήσει το στίγμα της σε εκατομμύρια ανθρώπους, σε όσους ζούν και αγωνίζονται και ονειρεύονται ακόμα, σε πείσμα των καιρών και των βουλών κάθε εξουσίας. Δικαιώθηκαν, όσοι έδωσαν τη ζωή τους για έναν καλύτερο κόσμο; Απόλυτα! Νίκησαν, όσοι προσπαθούν να τιθασσεύουν το ιμπέριουμ τις τελευταίες δεκαετίες; Όχι, είναι πολλές οι ήττες και λίγες, μα διδαχτικές οι νίκες.

Ροή

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ