Του Σωτήρη Καψώχα

Αν αφαιρέσει κάποιος από τους έλληνες πολίτες  τις κομματικές διόπτρες και τους ρωτήσει τι προσδοκίες έχουν για το μέλλον της χώρας, η απάντηση θα είναι από θετική έως αισιόδοξη. Αν έκανε το ίδιο ερώτημα και το 2010, λίγο πριν από τα μνημόνια, η απάντηση θα ήταν ανεπιφύλακτα αρνητική έως και απαισιόδοξη.

Κι όμως η κατάσταση το 2010 ήταν πολύ καλύτερη από σήμερα σε ότι αφορά στους δείκτες της οικονομίας και σε ότι είχε σχέση με το βιοτικό επίπεδο της κοινωνίας. Σήμερα το δημόσιο χρέος κινείται στο 180% του ΑΕΠ, το 2010 ήταν κοντά στο 126%. Η ανεργία σήμερα είναι 20,5%, ενώ τότε ήταν κοντά στο 11%. Οι μισθοί και οι συντάξεις σήμερα έχουν υποστεί αλλεπάλληλες μειώσεις που ανεβάζουν τις απώλειες άνω του 40% σε σύγκριση με το 2010, ενώ το επίπεδο κοινωνικής πρόνοιας, ασφάλισης και εργασίας βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα υποβάθμισης σήμερα, εάν τεθεί στη βάσανο της ζύγισης με το όχι και τόσο μακρινό χθες.

Το ερώτημα συνεπώς που εγείρεται είναι αμείλικτο: Τι είναι αυτό που κάνει τη διαφορά μεταξύ του σήμερα και του χθες στην ψυχολογία των Ελλήνων; Η απάντηση είναι εξόχως απλή: «αυτό που λένε οι άλλοι».

 Πριν οκτώ χρόνια, διεθνείς οίκοι, ευρωπαίοι αξιωματούχοι, επίσημες κυβερνήσεις, στελέχη των αγορών, περιώνυμοι κερδοσκόποι και εγχώριοι πολιτικοί αλλά και επιχειρηματίες, λειτουργούσαν ως σήμαντρα χρεοκοπίας της χώρας. Έφτιαχναν κλίμα αρνητικό σε βάρος της οικονομίας και των κοινωνικών δομών της Ελλάδας. Το αποτέλεσμα το βιώσαμε όλοι μας.

Στην παρούσα φάση ακολουθείται ακριβώς η αντίστροφη πορεία. Όλοι οι ειδικοί, οι πιστωτές και οι αγορές, συνεπικουρούμενες από την ελληνική κυβέρνηση και τη μεγαλύτερη μερίδα της επιχειρηματικής ελίτ της χώρας, τροφοδοτούν επίμονα την κοινωνία με ιαχές θάρρους και αισιοδοξίας. Ταυτόχρονα στρώνουν το έδαφος για να βγει η χώρα αποφασιστικά στον πηγαιμό για τη δική της …Ιθάκη της ευημερίας.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλοι έκαναν τη δουλειά τους. Κάποιοι έβγαλαν χρήματα με την χρεοκοπία της χώρας(Γερμανία, ΔΝΤ, κερδοσκοπικά Funds)  και ορισμένοι έσωσαν τα μαγαζιά τους (Γερμανικές, Γαλλικές και Ιταλικές τράπεζες) ή ακόμη απέφυγαν την καταστροφή , αφού ισοφάρισαν ζημιές που έπαθαν από την κρίση των τοξικών ομολόγων στις ΗΠΑ.

Το χειρότερο είναι ότι κάποιοι, ενδεχομένως και οι ίδιοι, θα ξανακερδοσκοπήσουν από την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και θα αποκομίσουν νέα οφέλη από την ανοδική πορεία των εγχώριων δεικτών και την έξοδο της χώρας στις διεθνείς αγορές.

Το παιχνίδι είναι σκληρό και το παίζουν συνήθως αυτοί που το ξέρουν. Να θυμίσω απλά ότι θύματα κερδοσκοπίας έχουν πέσει κατά καιρούς ακόμη και κραταιές χώρες, όπως η Μεγάλη Βρετανία (από τον Τζορτζ Σόρος), η Ρωσία, η Βραζιλία  και η Ιαπωνία.

Μπορεί η Ελλάδα, ενόψει εξόδου από τα μνημόνια στήριξης, να χρειάζεται τα χρήματα των χρηματοπιστωτικών οίκων για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της, ωστόσο, η κυβέρνηση ας αποφύγει τη θεοποίηση των αγορών. Οι ιθύνοντες της οικονομίας οφείλουν να  οικοδομήσουν την επόμενη μέρα  πάνω σε ένα άλλο στρατηγικό σχέδιο που δεν θα στηρίζεται στον εύκολο δανεισμό. Αντίθετα, θα πρέπει να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για  τη δημιουργία εσωτερικής υπεραξίας, που θα προέλθει από την ενδυνάμωση της εγχώριας παραγωγής και την ενίσχυση της καινοτομίας και της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Και κυρίως, ας πάει στον αγύριστο το μοντέλο της πελατειακής επιχειρηματικότητας –των δήθεν μεγάλων έργων- πάνω στο οποίο στήθηκε το πάρτι του πλουτισμού των ευνοημένων και της χρεοκοπίας της χώρας.