Παρά το γεγονός ότι η επιβράδυνση του ρυθμού μεγέθυνσης της οικονομίας της Ευρωζώνης, στο δεύτερο εξάμηνο του 2018 και το πρώτο τρίμηνο του 2019, οδήγησε σε υποχώρηση των επιδόσεων στις εξαγωγές αγαθών του πρώτου τριμήνου, ο ελληνικός τουρισμός αποδεικνύεται περισσότερο ανθεκτικός, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα από την Τράπεζα της Ελλάδος για το πρώτο εξάμηνο του 2019.

Όπως σημειώνεται σε δελτίο οικονομικών εξελίξεων της διευθύνσεως οικονομικών μελετών της Alpha Bank, παρά την οριακή κάμψη κατά 0,5%, σε ετήσια βάση, που σημειώθηκε στις αφίξεις ξένων επισκεπτών στο πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, οι συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις παρουσίασαν αύξηση κατά 15,3%, σε ετήσια βάση και διαμορφώθηκαν σε 5,5 δισ. ευρώ. Μολονότι το μεγαλύτερο μέρος των ετήσιων τουριστικών εισπράξεων καταγράφεται στο τρίτο τρίμηνο του έτους, η πορεία των εισπράξεων κατά το πρώτο εξάμηνο συνιστά ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο.

Η ανθεκτικότητα που επιδεικνύει ο ελληνικός τουρισμός, εν μέσω ενός δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος, επιβεβαιώνει τη δυνατότητά του να αντιμετωπίζει τις εξωτερικές διαταραχές με επιτυχία, καθώς η μέση δαπάνη ανά ταξίδι διαμορφώθηκε στα 567,1 ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2019, από 489,2 ευρώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 15,9% ή 77,9 ευρώ. H άνοδος αυτή, το πρώτο εξάμηνο του 2019, συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη σημαντική αύξηση που καταγράφεται από χώρες εκτός ΕΕ-28, τόσο σε όρους εισπράξεων (+29,6%), όσο και σε όρους αφίξεων (+11,0%), η οποία ήταν κατά πολύ υψηλότερη σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2018 (+1,1% και +4,6% αντίστοιχα).

Σημειώνεται ότι οι ταξιδιώτες εκτός ΕΕ-28 κατά κανόνα παρουσιάζουν μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής και ξοδεύουν περισσότερα χρήματα σε σύγκριση με τους ταξιδιώτες που προέρχονται από την ΕΕ-28. Ενδεικτικά, το 2018, διαμορφώθηκε σε 7,7 διανυκτερεύσεις, ενώ δαπάνησε 514,5 ευρώ ανά ταξίδι.

Η επίδραση της επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας στον ελληνικό τουρισμό, η οποία όπως προαναφέρθηκε είναι περισσότερο ορατή στα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου, συνιστά σημαντικό κίνδυνο ιδιαίτερα στην περίπτωση που διατηρηθεί στα επόμενα τρίμηνα. Υπενθυμίζεται ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στην ΕΕ-28 επιβραδύνθηκε σε 2,0% το 2018 από 2,5% το 2017 και προβλέπεται ότι θα επιβραδυνθεί περαιτέρω σε 1,4% το 2019 (European Commission, Economic Forecast Summer 2019). Με βάση τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του τρέχοντος έτους, παρατηρείται αύξηση στις εισπράξεις από ταξιδιώτες της ΕΕ-28 κατά 9,7%, παρά τη μείωση των αφίξεων κατά 5,2%. Σημειώνεται, όμως, ότι κατά το αντίστοιχο περυσινό διάστημα η αύξηση των εισπράξεων ήταν πολύ μεγαλύτερη (+25,8%), εξέλιξη που συνάδει με την παρατηρούμενη επιβράδυνση της οικονομικής μεγέθυνσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι αφίξεις είχαν σημειώσει υψηλό θετικό ρυθμό μεταβολής (+26,2%). Ειδικότερα, οι αφίξεις τουριστών από τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 7,1%, ενώ οι εισπράξεις μειώθηκαν, οριακά, κατά 0,2%. Η σημασία της αγοράς αυτής για τον ελληνικό τουρισμό είναι μεγάλη, καθώς οι αφίξεις και οι εισπράξεις από τη Γερμανία αποτέλεσαν, το πρώτο εξάμηνο, το 14,4% των συνολικών αφίξεων και το 17,1% των συνολικών εισπράξεων.

Παράλληλα, η ανοδική πορεία των τουριστικών αφίξεων στην Τουρκία, εκ των βασικότερων ανταγωνιστών της Ελλάδας, συνιστά μια σημαντική απειλή για τον ελληνικό τουρισμό. Η νομισματική κρίση του καλοκαιριού του 2018, με επακόλουθο την έντονη υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι των βασικών νομισμάτων, συνέβαλε στην ανάδειξη ενός ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της γείτονος χώρας, καθώς η Τουρκία κατέστη ένας συγκριτικά φθηνός προορισμός, ιδιαίτερα για τους ταξιδιώτες από την Ευρωπαϊκή Ένωση που παραδοσιακά καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο στις τουριστικές αφίξεις των γειτόνων μας. Η αύξηση των αφίξεων στην Τουρκία, το πρώτο εξάμηνο του έτους, ήταν της τάξεως του 13,2%, έναντι μεγαλύτερης ανόδου, κατά 30,4% το πρώτο εξάμηνο του 2018.

Η πτώση της τουρκικής λίρας συνετέλεσε καθοριστικά στην εξέλιξη αυτή. Πιο συγκεκριμένα, στο χρονικό διάστημα Ιανουαρίου – Ιουνίου του 2019, η τούρκικη λίρα υποτιμήθηκε κατά 8,6% έναντι του ευρώ, κατά 9,5% έναντι του δολαρίου, κατά 9,0% έναντι της στερλίνας και κατά 19,7% έναντι του ρωσικού ρουβλιού. Αποτέλεσμα αυτού, ήταν η αύξηση των τουριστών κατά 15,5% από τη Γερμανία, κατά 22,1% από τη Γαλλία, κατά 33,7% από τις ΗΠΑ, κατά 16,9% από το Ηνωμένο Βασίλειο και κατά 13,9% από τη Ρωσία, η οποία κατέχει μερίδιο περίπου 15% στις συνολικές αφίξεις τουριστών στην Τουρκία.

Επιπλέον, τάσεις συμπίεσης του μεριδίου αγοράς του ελληνικού τουρισμού ενδέχεται να προκληθούν από την άνοδο του τουρισμού σε άλλες ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Τυνησία και η Αίγυπτος. Σε αυτές τις χώρες ο τουρισμός παρουσίασε άνοδο, η οποία προήλθε εν μέρει από τη βελτίωση που παρουσίασαν σε θέματα ασφάλειας, καθώς και από την υιοθέτηση και εφαρμογή πολιτικών που διευκολύνουν τα ταξίδια (World Travel and Tourism Counsil).